- Financiële stabiliteit bedreigd door de opkomst van een zombillion
- De Oorsprong en Kenmerken van Zombiebedrijven
- Factoren die bijdragen aan het ontstaan van zombiebedrijven
- De Impact van Zombiebedrijven op de Economie
- De rol van banken en financiële instellingen
- De Geografische Verdeling van Zombiebedrijven
- Verschillen tussen landen en sectoren
- De Risico’s voor Financiële Stabiliteit
- De Toekomst van Zombiebedrijven en de Noodzaak van Structurele Hervormingen
Financiële stabiliteit bedreigd door de opkomst van een zombillion
De term ‘zombillion’ duikt steeds vaker op in financiële kringen, en wekt zorgen over de stabiliteit van de wereldeconomie. Het verwijst naar een potentieel gevaarlijke situatie waarin een aanzienlijk aantal bedrijven, ondanks tegenspoed en slechte prestaties, kunstmatig in leven worden gehouden door goedkope leningen en overheidssteun. Deze bedrijven, vaak ‘zombiebedrijven’ genoemd, dragen niet bij aan economische groei en kunnen juist een rem zetten op innovatie en efficiëntie. De opkomst van een zombillion, een collectie van deze bedrijven, kan systematische risico’s creëren die een langdurige economische neergang kunnen veroorzaken.
De huidige lage rentevoeten en ruime liquiditeitspolitiek, die zijn ingevoerd om de economie te stimuleren na de financiële crisis van 2008 en recentelijk als reactie op de COVID-19 pandemie, hebben bijgedragen aan het probleem. Deze omstandigheden maken het voor zombiefirma’s mogelijk om te overleven door leningen af te sluiten die ze anders niet zouden kunnen terugbetalen. Dit creëert een vertekend beeld van de economische gezondheid en kan leiden tot verkeerde investeringsbeslissingen. De vraag is of dit een tijdelijk verschijnsel is, of dat we op weg zijn naar een structurele verzwakking van de economische funderingen.
De Oorsprong en Kenmerken van Zombiebedrijven
Het concept van ‘zombiebedrijven’ is niet nieuw. Het dateert uit de jaren '90 in Japan, waar een langdurige periode van economische stagnatie leidde tot een situatie waarin veel bedrijven, overbelast met schulden, kunstmatig in leven werden gehouden. Deze bedrijven waren niet in staat om te investeren in innovatie of om nieuwe banen te creëren, en ze vormden een last voor de economie. De huidige situatie in verschillende westerse economieën vertoont opmerkelijke overeenkomsten met die ervaring. Zombiebedrijven worden gekenmerkt door een lage productiviteitsgroei, een hoge schuldenlast en een gebrek aan winstgevendheid. Ze zijn vaak afhankelijk van herfinanciering om aan hun verplichtingen te voldoen en slagen er niet in om een concurrerende positie in de markt te behouden.
Factoren die bijdragen aan het ontstaan van zombiebedrijven
Verschillende factoren dragen bij aan het ontstaan en in stand houden van zombiebedrijven. Een belangrijke factor is de algemene economische omgeving. Lage rentevoeten maken het goedkoper om schulden af te sluiten, waardoor bedrijven met zwakke funderingen langer kunnen overleven. Daarnaast speelt overheidssteun een rol, bijvoorbeeld in de vorm van leningen, garanties of belastingvoordelen. Hoewel deze steun bedoeld is om banen te redden en de economie te stabiliseren, kan het er ook toe leiden dat bedrijven die anders failliet zouden gaan, kunstmatig in leven worden gehouden. Een ander aspect is de toegang tot krediet, die soms te gemakkelijk wordt verstrekt, waardoor bedrijven met minder perspectief toch kunnen blijven opereren.
| Leeftijd | Ouder dan 10 jaar | Variabel |
| Rendement op activa (ROA) | Minder dan 6% | Meer dan 6% |
| Schuld/Eigen Vermogen ratio | Hoger dan 2.5 | Lager dan 2.5 |
| Productiviteitsgroei | Lage of negatieve groei | Positieve groei |
Deze tabel illustreert enkele van de belangrijkste kenmerken die zombiebedrijven onderscheiden van gezonde bedrijven. Het is duidelijk dat zombiebedrijven vaak al langer bestaan, lagere rendementen genereren, een hogere schuldenlast hebben en minder productief zijn.
De Impact van Zombiebedrijven op de Economie
De aanwezigheid van zombiebedrijven heeft aanzienlijke negatieve gevolgen voor de economie. Ten eerste remt het de productiviteitsgroei. Zombiebedrijven investeren minder in innovatie en efficiëntie, omdat ze zich vooral richten op overleven. Dit leidt tot een lagere totale productiviteit van de economie. Ten tweede ondermijnt het de concurrentie. Zombiebedrijven kunnen dankzij hun lage kostenstructuur (vaak door schulden) toch concurreren met gezonde bedrijven, waardoor de prijzen worden gedrukt en de winstmarges worden verlaagd. Ten derde leidt het tot een verkeerde allocatie van kapitaal. Kapitaal dat in zombiebedrijven wordt geïnvesteerd, had beter kunnen worden gebruikt voor investeringen in innovatieve en groeiende bedrijven.
De rol van banken en financiële instellingen
Banken en andere financiële instellingen spelen een cruciale rol in het in stand houden van zombiebedrijven. Ze verstrekken leningen en herfinancieringen, waardoor deze bedrijven kunstmatig in leven worden gehouden. Dit kan leiden tot een verlies van kapitaal voor de banken, maar ze zijn vaak terughoudend om leningen in te trekken, uit angst voor verliezen en de mogelijke gevolgen voor de financiële stabiliteit. Deze situatie creëert een moreel risico, waarbij banken minder geneigd zijn om zorgvuldig te screenen op kredietwaardigheid, omdat ze verwachten dat de overheid zal ingrijpen in geval van problemen. Het is cruciaal dat banken een realistische beoordeling maken van de kredietwaardigheid van bedrijven, en dat er voldoende kapitaal in kas is om eventuele verliezen op te vangen.
- Verminderde productiviteitsgroei door gebrek aan investering.
- Ondermijning van concurrentie door kunstmatige lage prijzen.
- Verkeerde allocatie van kapitaal naar inefficiënte bedrijven.
- Verhoogd risico op financiële instabiliteit.
Deze lijst geeft een overzicht van de belangrijkste negatieve effecten van zombiebedrijven op de economie. Het is duidelijk dat deze effecten aanzienlijk kunnen zijn en dat het belangrijk is om het probleem aan te pakken.
De Geografische Verdeling van Zombiebedrijven
De opkomst van zombiebedrijven is niet uniform verdeeld over de wereld. Sommige landen en sectoren zijn er meer door getroffen dan andere. Met name in landen met een lange periode van lage rentevoeten en ruime liquiditeitspolitiek, zoals Japan, de Verenigde Staten en verschillende Europese landen, is het probleem relatief groot. Binnen deze landen zijn bepaalde sectoren, zoals de detailhandel, de vastgoedsector en de energiesector, meer kwetsbaar voor het ontstaan van zombiebedrijven. Dit komt vaak doordat deze sectoren structureel worden geconfronteerd met uitdagingen, zoals veranderend consumentengedrag, technologische innovatie en duurzaamheidseisen.
Verschillen tussen landen en sectoren
De verschillen tussen landen en sectoren zijn te verklaren door verschillende factoren, zoals de economische structuur, de regelgeving en de culturele normen. In sommige landen is er bijvoorbeeld een grotere afkeer van faillissementen, waardoor bedrijven langer in leven worden gehouden. In andere landen is er een strengere regelgeving met betrekking tot faillissementen, waardoor bedrijven sneller worden opgeruimd. Ook de culturele normen spelen een rol. In sommige culturen wordt het als een schande beschouwd om failliet te gaan, waardoor ondernemers alles op alles zetten om te overleven, zelfs als dat betekent dat ze kunstmatig in leven worden gehouden door schulden.
- Japan: Langdurige periode van lage rentevoeten en economische stagnatie.
- Verenigde Staten: Ruime liquiditeitspolitiek na de financiële crisis van 2008.
- Europa: Verschillende landen met vergelijkbare problematiek.
- Detailhandel: Onder druk door online concurrentie en veranderend consumentengedrag.
- Vastgoed: Gevoelig voor economische schommelingen en renteveranderingen.
- Energie: Transitie naar duurzame energiebronnen creëert uitdagingen voor traditionele energiebedrijven.
Deze lijst toont een overzicht van de landen en sectoren die het meest worden getroffen door zombiebedrijven. Het is belangrijk om te beseffen dat dit een complex probleem is dat verschillende oorzaken en gevolgen heeft.
De Risico’s voor Financiële Stabiliteit
De opkomst van een zombillion vormt een aanzienlijk risico voor de financiële stabiliteit. Wanneer zombiebedrijven falen, kan dit leiden tot verliezen voor banken en andere financiële instellingen. Dit kan op zijn beurt leiden tot een kredietkrimp, waardoor het moeilijker wordt voor gezonde bedrijven om aan kapitaal te komen. In het ergste geval kan dit leiden tot een financiële crisis. Het risico wordt vergroot door het feit dat zombiebedrijven vaak sterk verbonden zijn met andere bedrijven in de economie. Wanneer een zombiebedrijf faalt, kan dit een domino-effect veroorzaken, waarbij andere bedrijven ook in de problemen komen. Dit kan leiden tot een systeemrisico, waarbij het hele financiële systeem in gevaar komt.
De Toekomst van Zombiebedrijven en de Noodzaak van Structurele Hervormingen
De toekomst van zombiebedrijven is onzeker. De huidige lage rentevoeten en de steunmaatregelen die zijn ingevoerd om de economie te stimuleren, hebben ervoor gezorgd dat veel zombiebedrijven kunnen blijven overleven. Echter, wanneer de rentevoeten stijgen en de steunmaatregelen worden afgebouwd, zullen veel van deze bedrijven failliet gaan. Dit kan leiden tot een periode van economische verstoring, maar het kan ook de weg vrijmaken voor een gezondere en duurzamere economie. Om de risico's te beperken en de economische groei te bevorderen, is het noodzakelijk dat er structurele hervormingen worden doorgevoerd. Dit omvat het verbeteren van de regelgeving met betrekking tot faillissementen, het stimuleren van innovatie en ondernemerschap, en het bevorderen van een gezonde financiële sector.
Een proactieve aanpak van de overheid en de financiële instellingen is essentieel. Dit omvat het identificeren van zombiebedrijven, het verstrekken van gerichte steun aan gezonde bedrijven en het aanmoedigen van een snelle en efficiënte afwikkeling van faillissementen. Het is belangrijk om te realiseren dat het opschorten van faillissementen op de lange termijn de economie schaadt, en dat het beter is om de markt zijn werk te laten doen. Alleen door het creëren van een gezonde en concurrerende economie kunnen we de risico's van een zombillion minimaliseren en een duurzame economische groei bevorderen.